آیا پيامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله بر اثر مرگ طبیعی از بین رفت یا به شهادت رسید؟
مورخ بزرگ، «محمد بن عمر واقدی» در كتاب مغازی، واقعه رحلت پيامبر صلیاللهعلیهوآله را چنین نقل میكند: «چون رسول خدا صلیاللهعلیهوآله خیبر را فتح كرد و آرام گرفت، زینب، دختر حارث، از افرادی سؤال كرد كه محمد كدام قسمت گوسفند را بیشتر دوست دارد؟ گفتند: شانه و سردست را.
درباره این موضوع و نیز درباره تاریخ شهادت نبی اكرم صلیاللهعلیهوآله، در میان نویسندگان و مورخان، اختلاف است. بعضی از نویسندگان، فقط به بیان این جمله اكتفا كردهاند كه پیامبر صلیاللهعلیهوآله مریض شد و از دنیا رفت.
در كتابهای تاریخی نقل شده است كه یهودیان چندین مرتبه تصمیم گرفتند كه پيامبر اكرم صلیاللهعلیهوآلهرا به شهادت برسانند؛ ولی هر مرتبه پيامبر صلیاللهعلیهوآلهتوسط جبرئیل از این توطئه آگاه میشد و یهودیان به مقصود خود نمیرسیدند. در پایان جنگ خیبر نیز گروهی از بزرگان قوم یهود، زینب، دختر حارث را كه از اشراف یهود بود و پدر، برادر و شوهرش را از دست داده بود، تحریك كردند تا شاید به مقصود خود كه نابودی رسول خدا صلیاللهعلیهوآله و در نتیجه نابودی دین تازه تأسیس اسلام بود، نایل شوند؛ ولی اگر چه این عمل نیز به شهادت فوری آن حضرت منجر نشد، ولی باعث مسمومیت آن حضرت شد و سرانجام در درازمدت، به شهادت آن حضرت انجامید.
مورخ بزرگ، «محمد بن عمر واقدی» در كتاب مغازی، واقعه رحلت نبی اكرم صلیاللهعلیهوآله را چنین نقل میكند:
«چون رسول خدا صلیاللهعلیهوآله خیبر را فتح كرد و آرام گرفت، زینب، دختر حارث، از افرادی سؤال كرد كه محمد كدام قسمت گوسفند را بیشتر دوست دارد؟ گفتند: شانه و سردست را. زینب، گوسفندی را كشت و سپس زهر كشنده تبآوری را كه با مشورت یهود فراهم آورده بود، به تمام گوشت و مخصوصاً شانه و سردست آن زد و آن را مسموم كرد. چون غروب شد و رسول خدا صلیاللهعلیهوآله به منزل آمد، زینب را دید و از او پرسید: كاری داری؟ او گفت: ای ابوالقاسم! هدیهای برایت آوردهام. هر گاه چیزی را به پیامبر صلیاللهعلیهوآله هدیه میكردند، وی از آن میخورد و اگر صدقه بود، از آن نمیخورد؛ از این رو، پیامبر صلیاللهعلیهوآله دستور فرمود تا هدیه او را گرفتند و در برابر آن حضرت نهادند. آنگاه پیامبر صلیاللهعلیهوآله فرمود: نزدیك بیایید و شام بخورید! یاران آن حضرت كه حاضر بودند، نشستند و شروع به خوردن كردند. همین كه پیامبر صلیاللهعلیهوآله از گوشت بازوی گوسفند خورد به یاران خود فرمود: از خوردن این گوشت، دست بردارید كه این بازو به من خبر میدهد كه مسموم است. بشر بن براء گفت: ای رسول خدا! به خدا سوگند! من هم از همین یك لقمه فهمیدم و علّت آن كه آن را از دهان بیرون نینداختم، این بود كه خوراك شما را ناگوار نسازم و چون شما لقمه خود را خوردید، جان خودم را عزیزتر از جان شما ندیدم و علاوه بر این، امیدوار بودم كه این لقمه، كشنده نباشد. بشر هنوز از جای خود بلند نشده بود كه رنگش مانند عبای سیاهی شد. او یك سال بیمار بود و نمیتوانست حركت كند و بعد هم به همین علّت، شهيد شد. رسول خدا صلیاللهعلیهوآله زینب را فرا خواند و پرسید: شانه و بازوی گوسفند را مسموم كرده بودی؟ گفت: چه كسی به تو خبر داد؟ فرمود: خود گوشت. گفت: آری. پیامبر صلیاللهعلیهوآله فرمود: چه چیزی تو را به این كار واداشت؟ گفت: پدر، عمو و همسرم را كشتی و بر قوم من رساندی، آن چه رساندی. با خود گفتم كه اگر پیامبر باشد كه خودِ گوشت به او خبر میدهد كه چه كردهام و اگر پادشاه باشد، از او خلاص میشویم.
در مورد سرنوشت زینب، مطالب مختلفی نقل شده است. برخی از راویان گفتهاند: رسول خدا صلیاللهعلیهوآله دستور فرمود تا او را كشتند و به دار آویختند و برخی از راویان گفتهاند:
پیامبر صلیاللهعلیهوآله او را عفو فرمود.
در اينجا شايد بعضي به اين موضوع فكر كنند كه چرا پیامبر صلیاللهعلیهوآله به ان غذا لب زدند پاسخ آن است مگر امام علي عليه السلام و اولاد ايشان نيز هيمينگونه نبودن و پيامبر نيز طبق آيه قرآن از دنيا ميرود. و البته چه مرگي بالاتر و بهتر از شهادت.
گفته شده كه مادر بُشْر بن براء گفت: در مرضی كه منجر به مرگ پیامبر صلیاللهعلیهوآله شد، به دیدنش رفتم. رسول خدا صلیاللهعلیهوآله كه تب شدیدی داشت، فرمود: همان طور كه اجر و پاداش ما دو برابر است، بلا و سختی ما هم دو چندان است. مردم میپندارند كه من گرفتار ذات الجنب شدهام و حال آن كه چنین نیست و خداوند آن بیماری را بر من مسلط نكرده است و این ریشخندی شیطانی است. این، اثر لقمهای است كه من و پسرت خوردیم و از آن روز، بیماری در من ریشه دوانده است؛ تاكنون كه پاره شدن رگ قلبم نزدیك شده است. بنابراین، رسول خدا صلیاللهعلیهوآله از دنیا رفت؛ در حالی كه شهید بود».۱
علاوه بر «واقدی»، «ابن هشام»۲، «طبری»۳ و «ابن اثیر»۴ نیز این واقعه را نقل كردهاند؛ ولی این سه مورّخ بیان كردهاند كه رسول خدا صلیاللهعلیهوآله لقمه را بیرون انداخت و از آن گوشت، چیزی تناول نكرد؛ ولی آن زهر خطرناك، با آب دهان پیامبر صلیاللهعلیهوآله مخلوط شد و همین، باعث شهادت آن حضرت شد. «یعقوبی»، مورّخ بزرگ جهان اسلام نیز این جریان را در تاریخ خود ذكر كرده، ولی فقط به مسمومیت آن حضرت اشاره كرده، از شهادت آن حضرت، سخن نگفته است.۵
مورّخان و محدّثان شیعه نیز بیشتر به این سمت رفتهاند كه علت مرگ رسول خدا صلیاللهعلیهوآله، همان گوشت مسمومی بوده است كه زینب، دختر حارث، به آن حضرت خورانیده بود. علامه مجلسی در كتاب «جلاء العیون» چنین نقل میكند: «در احادیث معتبر، وارد شده است كه آن حضرت، با شهادت از دنیا رفت. چنانكه «صفار»، به سند معتبر، از حضرت صادق علیهالسلام روایت كرده است».۶ «ثقهٔالاسلام كلینی» نیز در «اصول كافی»، به اصل توطئه، از قول امام باقرعلیهالسلام اشاره كرده است.۷
در كتاب «فروغ ابدیت» نیز بعد از نقل این واقعه، در پاورقی، چنین آمده است:
«معروف این است كه نبی اكرم صلیاللهعلیهوآله در كسالت خود فرمود: این بیماری، از آثار غذای مسمومی است كه آن زن یهودی پس از فتح برای من آورد؛ زیرا اگرچه پیامبر صلیاللهعلیهوآله اولین لقمه را بیرون انداخت، ولی آن زهر خطرناك، با آب دهان پیامبر صلیاللهعلیهوآله مخلوط شد و روی دستگاههای بدن آن حضرت، اثر خود را گذاشت».۸
بنابراین، از مجموع آنچه بیان شد، میتوان نتیجه گرفت كه مرگ پیامبر اكرم صلیاللهعلیهوآله طبیعی نبوده، آن حضرت، با شهادت از دنیا رحلت كرده است.
منابع:
۱. محمد بن عمر واقدی، مغازی، ترجمه دكتر مهدوی دامغانی، نشر دانشگاهی، جلد دوم، ص، ۵۱۷-۵۱۹.
۲. ابن هشام، السیرهَ النبویّه، دارالقلم بیروت، جلد ۳، ص ۳۵۲.
۳. محمد بن جریر طبری، تاریخ الطبری، دارالكتب العلمیه، جلد ۲، ص ۱۳۸.
۴. ابن اثیر، الكامل فی التاریخ، دارالاحیاء التراث العربی، جلد ۱، ص ۵۹۸-۵۹۹.
۵. تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، انتشارات علمی و فرهنگی، جلد اول، ص ۴۱۶.
۶. محمد باقر مجلسی، جلاءُ العیون، ص ۸۲-۸۳.
۷. كلینی، اصول كافی؛ مجلسی، بحارالانوار، ج ۲.
۸. جعفر سبحانی، فروغ ابدیت، دفتر تبلیغات اسلامی، ج ۲، ص ۶۶۴
+ نوشته شده توسط همت در دوشنبه 5 اسفند1387 و ساعت
16:36 |
