
صلح امام حسن(علیه السلام) حجتی برای آیندگان
قصد داشتم از خصوصیات و مناقب حضرت مجتبی(علیه السلام) بنویسم ولی با خودم گفتم آیا صرفا با دانستن مشخصات فردی و نام پدر و مادر و... ائمه مصومین(علیهم السلام) وظیفه ما مبنی بر شناخت ایشان(که بر همگان واجب عینی است) انجام شده و تکلیف از گردنمان برداشته می شود؟
واقعا اگر اینطور بود که معاویه و ابن ملجم مرادی و مامون و...(اللهم العنهم جمیعا) از ما امام شناستر بودند.
پس این شد که وقت بیشتری برای مطالعه سیره امام حسن(علیه السلام) قرار دادم. و با نزدیک شدن هفته دفاع مقدس و یادآوری این نکته که خود امام حسن(علیه السلام) صلح با معاویه را حجتی برای آیندگان می دانند به اینجا رسیدم که:
چرا جنگ و چرا صلح؟
پیامبر اسلام(صل الله علیه و آله): «الحسن و الحسین امامان قاما او قعدا» «حسن و حسین امام و پیشوایند چه بایستند و چه بنشینند»
در مورد امام حسین(علیه السلام) بارها و بارها خوانده ایم و شنیده ایم و البته بازهم باید بخوانیم و...
و اما صلح تنهاترین سردار:
۱) سپاه امام حسن(علیه السلام):
متشکل از باقیمانده لشکر امام علی(علیه السلام) پس از جنگ جمل و صفین و نهروان. لشگری که مالک اشتر و عمار یاسر و محمد بن ابی بکر (که توسط اذناب معاویه کشته شدند) را دیگر در میان خود نداشت. لشگری که پس از غائله حکمیت و حیله عمرو عاص شبهات زیادی حتی در مورد امامت امیرالمومنین(علیه السلام) در ذهن داشت. لشگری که حضرت علی(علیه السلام) در موردش میفرمودند:«حاضرم ده نفر از شما را بدهم و یک نفر از سربازان معاویه بگیرم. آنها در عقیده باطلشان محکمند و شما در عقیده حق سستید».
حتی زمانی که خبر حرکت کردن معاویه به سمت عراق رسید و امام حسن(علیه السلام) بر منبر مسجد رفتند و مردم را به جنگ دعوت کردند حتی یک نفر هم اعلام آمادگی نکرد. و تنها بعد از اینکه یکی از یاران با وفای امام برخاست و فریاد زد «کجا رفتند شجاعان شما؟ آیا از غضب خدا نمی ترسید و از ننگ و عار پروا نمی کنید؟» عده ای برخاستند و به ظاهر ابراز آمادگی کردند.
۲) لشگرکشی امام حسن(علیه السلام):
و امام که از نفاق کوفیان مطلع بودند فرمودند اگر راست میگویید به «نخیله» (محلی اطراف کوفه) بروید و زمانی که خود به نخیله رسید اکثر سران سپاه یا از جنگ منصرف شده بودند و یا به لشگر معاویه پیوسته بودند. در اینجا بود که امام «حکم کندی» را به همراه ۴هزار نفر برای جلوگیری از پیشرفت معاویه به «منزل انبار» (شهری در مسیر سپاهیان معاویه) فرستاد که وی و دویست نفر از یارانش با وعده درهم و دینار و ولایت به معاویه پیوست و بعد از او دوباره فردی دیگر با لشگری ۴هزار نفره که اینبار امام از این فرد عهد گرفت که خیانت نکند که این فرد هم با وعده پنج هزار درهم و فرمانداری ولایتی در شام به معاویه ملحق شد.
امام به «دیر عبدالرحمن» می روند و ۴۰هزار نفر از نقاط مختلف به ایشان می پیوندند. این بار امام از این لشگر ۱۲هزار نفر را به سرکردگی عبیدالله بن عباس ـــ برادر ابن عباس و پسر عموی امیرالمومنین کسی که زمان حضرت علی(علیه اسلام) والی قسمتی از یمن بود و همسر و دو فرزند و پدر همسرش توسط افراد معاویه کشته شده بودند ــ به سوی معاویه میفرستند و قیس بن سعد را به عنوان جانشین او معرفی کرده و میفرمایند درصورتی که حادثه ای برای این دو اتفاق افتاد پسر قیس فرماندهی لشگر را برعهده گیرد.
لشگر عبیدالله بن عباس در اطراف «حبوبیه» (روستایی در اطراف سامراء) با لشگر معاویه روبرو شد و باز هم جنگ روانی پسر نابغه. در نتیجه عبیدالله هم به مذاکره با معاویه تن داد و در نهایت در برابر یک میلیون درهم آخرت خود را فروخت. در پی رفتن وی فقط ۴هزار نفر از سپاهیان امام باقی ماندند و بقیه به معاویه پیوستند.
۳) پیشنهاد صلح:
سرانجام معاویه که از کوفیان نامه هایی مبنی بر آمادگی همکاری دریافت کرده بود ــ تا جایی که حتی برای معاویه نوشته بودند که اگر مایل باشی حسن بن علی را دست بسته تحویلت می دهیم ــ از امام دعوت به صلح کرد. امام در ابتدا نپذیرفتند و خطاب به سپاهیان خود فرمودند: «معاویه ما را به کاری دعوت کرده است که در آن نه عزت و سربلندی است و نه انصاف. اگر شما عاشق شهادتید دعوتش را رد میکنیم و با برق شمشیرها پاسخش را میدهیم ولی اگر زندگی دنیا را میپسندید، دعوتش را میپذیریم.»
ناگهان تمام لشگریان صدا زدند:«زندگی، زندگی»
در نامه های بعدی معاویه اعلام کرد که صلح با هر شرایطی که امام بفرمایند قبول می کند و کاغذ سفیدی امضاء کرده فرستاد تا امام شرایطشان را بنویسند.
۴) متن صلحنامه:
بسم الله الرحمن الرحیم
حسن بن علی بن ابیطالب با معاویه بن ابی سفیان صلح کرد که حسن متعرض معاویه نگردد به شرط آنکه او در میان مردم به کتاب خدا و سنت رسول خدا صل الله علیه و آله و سلم و خلفای شایسته عمل کند به شرط آنکه پس از خود هیچکس را برای امر خلافت تعیین ننماید و مردم مسلمان، خود با شورا خلیفه تعیین کنند؛ و شرط کرد که مردم در هر کجای عالم که باشند از شام و عراق و حجاز و یمن از شر او ایمن باشند و جان و مال و زنان و اولاد شیعیان علی بن ابیطالب از معاویه در امام بماند. و نیز بر معاویه شرط شد که برای حسن بن علی و برادرش حسین و سایر اهل بیت و خویشان رسول خدا صلی الله علیه و اله و سلم مکری نیندیشد و آشکار و پنهان ضرری به ایشان نرساند و هیچکس از ایشان را در هیچ کجای زمین نترساند؛ و شرط شد که دیگر علی را در قنوت نماز لعن نکنند چنانکه تاکنون میکردند. خدا و رسولش بر این صلحنامه گواه گرفته شدند و عبدالله بن الحارث و عمرو بن ابی سلمه و عبدالله بن عامر و عبدالرحمن بن سمره بر آن شهادت دادند.»
در بعضی از منابع تاریخی، این مفاد هم در صلحنامه ذکر شده است:
+ نوشته شده توسط همت در دوشنبه 25 شهریور1387 و ساعت
12:8 |